असली काम लाल सलाम ..!
कर्मवीर एन.डी. पाटील यांच्या विचारांचा वारसा चालवत, सामान्यांच्या मुलांसाठी शिक्षणाचे दरवाजे उघडे करणे हेच आमचे ध्येय आहे. ग्रामीण शाळांचा शैक्षणिक दर्जा सुधारण्यासाठी विशेष निधी मंजूर करून घेत डिजिटल साक्षरतेवर आम्ही भर दिला. आर्थिक अडसर असलेल्या जिद्दी विद्यार्थ्यांना दत्तक घेऊन त्यांच्या उच्च शिक्षणापर्यंतचा खर्च आम्ही 'लोकसहभागातून' पूर्ण केला आहे.
समाजकारण हेच आमचे राजकारण! सामान्यांच्या दुःखात सहभागी होण्यासाठी आम्ही सातत्याने कार्यरत असतो. आरोग्य शिबिरांच्या माध्यमातून दुर्गम भागातील नागरिकांना मोफत उपचार मिळवून देणे असो किंवा रक्ताच्या एका थेंबासाठी धावून जाणे असो, आमचा कार्यकर्ता सदैव तत्पर असतो. हलाखीच्या परिस्थितीत असलेल्या कुटुंबांना 'आर्थिक मदतीचा हात' देऊन त्यांना सन्मानाने जगण्याचा मायेचा आधार आम्ही दिला आहे.
स्त्री शक्तीचा जागर, हीच क्रांतीची सुरुवात!" या ब्रीदवाक्याला प्रमाण मानून शेतकरी कामगार पक्षाने नेहमीच महिलांच्या आर्थिक आणि सामाजिक प्रगतीला प्राधान्य दिले आहे. ग्रामीण व शहरी भागातील महिला बचत गटांना केवळ अर्थसाहाय्यच नाही, तर त्यांना हक्काची बाजारपेठ मिळवून देण्यासाठी आम्ही विशेष प्रयत्न केले आहेत. महिलांच्या अंगभूत कौशल्यांना वाव देत, गृह उद्योगांच्या माध्यमातून हजारो भगिनींना स्वावलंबी बनवून त्यांच्या कुटुंबाला आर्थिक स्थैर्य मिळवून दिले आहे.
युवकांचे प्रश्न हीच आमची प्राथमिकता! सुशिक्षित बेरोजगारांच्या हाताला काम मिळावे यासाठी आम्ही भव्य 'रोजगार महामेळावे' आयोजित करून हजारो तरुणांना नामांकित कंपन्यांमध्ये नोकरीच्या संधी उपलब्ध करून दिल्या आहेत. बदलत्या काळाची गरज ओळखून आयटी, मॅन्युफॅक्चरिंग आणि डिजिटल मार्केटिंग यांसारख्या क्षेत्रांतील तज्ज्ञांकडून 'कौशल्य विकास प्रशिक्षण' देऊन तरुणांना स्वावलंबी बनवण्याचे कार्य आम्ही अविरतपणे करत आहोत.
प्रास्ताविक
१८७३ साली जोतीराव फुले यांनी सत्यशोधक समाज स्थापन केला होता. ग्रामीण जीवनात खोलवर रुजलेली ही पहिली चळवळ होती. भारतीय शेतकरी कामगार पक्षाला जोतीराव फुले यांच्या या सत्यशोधक समाजाचा वैचारिक वारसा, तसेच महाराष्ट्राच्या सामाजिक व सांस्कृतिक इतिहासाची प्रदीर्घ परंपरा लाभली आहे. जोतीराव फुलेंच्या निधनानंतर दशकभर थंडावलेल्या बहुजनांच्या चळवळीला शाहू महाराजांच्या वेदोक्त प्रकरणाने पुन्हा चालना मिळाली. टिळक व त्यांचे अनुयायी यांनी या प्रकरणी घेतलेली प्रतिगामी, चुकीची, अशास्त्रीय व संकुचित भूमिका तसेच राजकीय शक्तींचे घडून आलेले धृवीकरण आणि बहुजनांमधील आर्थिक स्वहित व दर्जा याबद्दलच्या जागृत्तेकरिता शाहू महाराजांना या चळवळीत पडणे भाग पडले. सामाजिक समतेची प्रतिष्ठापना, अस्पृश्यतानिवारण, कनिष्ठ जातींच्या उन्नतीचे उपक्रम, बहुजन समाजासाठी शिक्षणाच्या सोयी अशा अनेक आघाड्यां वर शाहू महाराजांनी बहुजनांची ही चळवळ चालवली.
Founder of the Bharatiya Jana Sangh
मान ताठ अन् तिरपी टोपी अशा तडफदार व्यक्तिमत्त्वाचे शंकरराव मोरे हे महाराष्ट्राच्या परिवर्तनवादी चळवळीतील अग्रगण्य नेते आणि शेतकरी कामगार पक्षाचे मुख्य संस्थापक होते.
गरीब कुटुंबात जन्म व लहानपणीच मातृ-पितृछत्र हरपलेले असतानाही अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीत त्यांनी फर्ग्युसन कॉलेजमधून बी.ए. व नंतर मुंबई व पुण्यातील लॉ कॉलेजमधून कायद्याचे शिक्षण पूर्ण केले. सत्यशोधक समाज आणि साम्यवादी विचारसरणीच्या मुशीत घडलेल्या शंकरराव मोरे यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य बहुजन, शेतकरी, कामगार आणि उपेक्षितांच्या सामाजिक व आर्थिक उन्नतीसाठी समर्पित केले.
१३ जून १९४८ रोजी त्यांनी सहकाऱ्यांच्या साथीने शेतकरी कामगार पक्षाची स्थापना केली. पहिल्या लोकसभेत सोलापूरचे प्रतिनिधित्व करताना त्यांनी केंद्रीय अर्थ समिती व अंदाज समितीचे सदस्य म्हणून अत्यंत प्रभावी कार्य केले. शिक्षण, सहकार, आणि न्यायव्यवस्था विलगीकरण यांसारख्या विविध क्षेत्रात त्यांनी दिलेले योगदान मोलाचे आहे. त्यांची साधी राहणी, गाढा अभ्यास आणि समाजकारणातील निष्ठा आजही आपणा सर्वांसाठी सदैव प्रेरणादायी आहे.
महाराष्ट्राच्या बहुजन, शेतकरी आणि कामगारांच्या राजकीय-सामाजिक जागृतीचे खंदे पुरस्कर्ते म्हणजेच केशवराव जेधे. छत्रपती शाहू महाराज आणि महात्मा जोतिराव फुले यांच्या सत्यशोधक विचारसरणीचा वारसा पुढे चालवत त्यांनी महाराष्ट्रातील प्रस्थापित राजकारणाला आणि सामाजिक विषमतेला आव्हान दिले.
पुणे शहराला केंद्रस्थान मानून त्यांनी बहुजन समाजाला एकत्रित केले आणि त्यांच्या हक्कासाठी लढा उभारला. १३ जून १९४८ रोजी शंकरराव मोरे यांच्यासमवेत त्यांनी 'शेतकरी कामगार पक्षाची' स्थापना केली आणि पक्षाचे पहिले अध्यक्ष म्हणून धुरा सांभाळली. त्यांनी बहुजन समाजाला केवळ राजकीयदृष्ट्या जागरूक केले नाही, तर त्यांना सत्तेच्या प्रक्रियेत सहभागी होण्याचे बळ दिले.
देशाच्या स्वातंत्र्यानंतर भारतीय राज्यघटना तयार करणाऱ्या 'संविधान सभेचे' (Constituent Assembly) सदस्य म्हणून त्यांनी मोलाचे योगदान दिले. लोकसभेत खासदार म्हणून काम करताना त्यांनी शेतकरी आणि कष्टकऱ्यांच्या प्रश्नांवर नेहमीच आवाज उठवला. संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीतही त्यांनी अग्रगण्य भूमिका बजावली. त्यांचे विचार, समाजाप्रती असलेली निष्ठा आणि निर्भय नेतृत्व आजच्या पिढीसाठी मार्गदर्शक आहे.
भाऊसाहेब राऊत हे महाराष्ट्रातील शेतकरी, कष्टकरी आणि ग्रामीण भागातील उपेक्षित जनतेच्या हक्कासाठी आयुष्यभर संघर्ष करणारे शेतकरी कामगार पक्षाचे अत्यंत निष्ठावंत, अभ्यासू व खंबीर नेते होते.
शेतकरी कामगार पक्षाच्या स्थापनेच्या काळापासूनच पक्षाची विचारसरणी तळागाळातील सामान्य माणसांपर्यंत पोहोचवण्यात भाऊसाहेब राऊत यांचा अत्यंत महत्त्वाचा वाटा होता. ग्रामीण भागातील शेतकरी, कामगार आणि भूमिहीनांवर होणाऱ्या अन्यायाविरोधात त्यांनी अनेक ऐतिहासिक आंदोलनांचे नेतृत्व केले.
त्यांचे संघटन कौशल्य अफाट होते. कार्यकर्त्यांची फौज तयार करणे, त्यांच्यात सामाजिक जाणीव निर्माण करणे आणि त्यांना चळवळीशी जोडून ठेवणे यात त्यांचा हातखंडा होता. अत्यंत साधी राहणी, उच्च विचारसरणी, कार्यकर्त्यांशी थेट व आपुलकीचा संवाद आणि विचारांशी तडजोड न करण्याची वृत्ती यांमुळे त्यांनी जनतेच्या मनात आदराचे स्थान मिळवले. पक्षाची संघटन रचना मजबूत करण्यासाठी त्यांनी केलेले कार्य आजही आपल्यासाठी ऊर्जेचा स्रोत आहे
भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील एक दैदिप्यमान अध्याय आणि प्रतिसरकारचे (पत्री सरकार) आद्यप्रणेते म्हणजेच क्रांतिसिंह नाना पाटील. ब्रिटिश हुकुमतीला हादरवून सोडत त्यांनी सातारा व आसपासच्या भागात समांतर लोकशासन.
भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील एक दैदिप्यमान अध्याय आणि प्रतिसरकारचे (पत्री सरकार) आद्यप्रणेते म्हणजेच क्रांतिसिंह नाना पाटील. ब्रिटिश हुकुमतीला हादरवून सोडत त्यांनी सातारा व आसपासच्या भागात समांतर लोकशासन स्थापन केले. महात्मा जोतिराव फुले यांच्या सत्यशोधक विचारांचा आणि छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पराक्रमाचा वारसा त्यांनी आपल्या कृतीतून जगून दाखवला.
स्वातंत्र्यानंतरही त्यांनी आपला लढा थांबवला नाही. शेतकरी, कष्टकरी आणि उपक्षितांच्या प्रश्नांवर त्यांनी सातत्याने आवाज उठवला. शेतकरी कामगार पक्षाच्या माध्यमातून त्यांनी शोषितांच्या न्यायासाठी आयुष्यभर लढा दिला. १९५७ मध्ये ते उत्तर सातारा मतदारसंघातून आणि पुढे १९६२ मध्ये बीड मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून आले. संसदेत मराठीतून भाषण करून त्यांनी मराठी भाषेचा आणि कष्टकऱ्यांच्या प्रश्नांचा गौरव वाढवला. त्यांचे निर्भय व्यक्तिमत्त्व आणि जहाल विचार आजच्या पिढीला अन्यायाविरुद्ध लढण्याची प्रेरणा देतात.
मराठवाड्याच्या भूमीत शेतकरी कामगार पक्षाची लाल बावट्याची चळवळ रुजवणारे आणि कष्टकरी, शेतकरी व उपेक्षितांच्या अन्यायाविरुद्ध खंबीरपणे उभे राहणारे ध्येयवादी नेते म्हणजेच भाई उद्धवराव पाटील. अत्यंत अभ्यासू वक्ते, कुशल संघटक आणि संसदीय पटलावरील प्रभावी नेते म्हणून त्यांनी आपली वेगळी ओळख निर्माण केली.
शेतकरी कामगार पक्षाच्या स्थापनेपासूनच पक्षाला योग्य दिशा देण्याचे आणि वैचारिक पाया मजबूत करण्याचे काम भाई उद्धवराव पाटील यांनी केले. मराठवाडा मुक्ती संग्रामात त्यांनी सक्रिय सहभाग नोंदवला, तसेच संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीत अत्यंत आक्रमक नेतृत्व केले. त्यांनी मराठवाड्यातील दुष्काळी भागाचे प्रश्न, शेतकऱ्यांच्या जमिनीचे हक्क आणि सहकार क्षेत्रातील सुधारणांवर सातत्याने आवाज उठवला.
विधानसभेतील विरोधी पक्षनेते म्हणून त्यांनी आपल्या अभ्यासू भाषणांनी आणि मांडणीने सरकारला अनेकदा धारेवर धरले. पुढे राज्यसभा व लोकसभेचे खासदार म्हणून काम करतानाही त्यांनी आपली कष्टकऱ्यांशी असलेली नाळ कधीही तुटू दिली नाही. त्यांची निस्पृह वृत्ती, साधेपणा आणि पक्षावरील अढळ निष्ठा आजच्या पिढीसाठी अत्यंत प्रेरणादायी आहे.
आपले संपूर्ण आयुष्य शेतकरी, कामगार, दलित आणि उपेक्षितांच्या न्यायासाठी अर्पण करणारे व्यक्तिमत्त्व म्हणजे कर्मवीर प्रा. एन. डी. पाटील. तत्त्वज्ञान विषयाचे प्राध्यापक असलेले एन. डी. पाटील हे विचाराने आणि कृतीने अत्यंत प्रामाणिक, संघर्षशील आणि निष्ठावंत नेते होते.
शेतकरी कामगार पक्षाचे सरचिटणीस म्हणून त्यांनी पक्षाला वैचारिक आणि संघटनात्मक दिशा दिली. महाराष्ट्र विधान परिषदेचे आमदार आणि सहकार मंत्री म्हणून काम करताना त्यांनी नेहमीच सामान्य माणसाचे हित केंद्रस्थानी ठेवले. 'रयत शिक्षण संस्था' या आशियातील मोठ्या शिक्षण संस्थेचे मॅनेजिंग कौन्सिल अध्यक्ष म्हणून त्यांनी ग्रामीण भागातील गोरगरीब मुलांपर्यंत शिक्षणाची गंगा पोहोचवण्यात सिंहाचा वाटा उचलला. एन. डी. पाटलांचा साधेपणा, निस्पृहता आणि आंदोलनातील आक्रमकता हीच त्यांची खरी ओळख होती.
भारतीय राजकारणातील साधेपणा, नैतिकता आणि जनसेवेचे सर्वोच्च प्रतीक म्हणजे आबा ऊर्फ गणपतराव देशमुख. सोलापूर जिल्ह्यातील सांगोला मतदारसंघातून सलग ११ वेळा (सुमारे ५४ वर्षे) विधानसभेवर निवडून येण्याचा ऐतिहासिक विक्रम त्यांच्या नावावर आहे.
आपल्या संपूर्ण राजकीय कारकिर्दीत त्यांनी शेतकरी कामगार पक्षाशी असलेली निष्ठा कधीही बदलली नाही. सांगोला या दुष्काळी भागाचा कायापालट करण्यासाठी त्यांनी सूतगिरण्या, सहकारी संस्था आणि पाणी योजनांच्या माध्यमातून अतोनात प्रयत्न केले. अत्यंत साधी राहणी, एसटीने प्रवास करणे, आणि जनतेच्या सुख-दुःखात थेट सहभागी होणे ही त्यांची खासियत होती. विधानसभा हीच आपली कर्मभूमी मानून त्यांनी सर्वसामान्य माणसाचे प्रश्न अतिशय अभ्यासू वृत्तीने मांडले. त्यांचा हा आदर्श प्रवास म्हणजे लोकप्रतिनिधी कसा असावा याचे मूर्तिमंत उदाहरण आहे.
रायगड जिल्ह्यात शेतकरी आणि कामगारांच्या संघटित चळवळीची पायाभरणी करणारे थोर क्रांतिकारक नेते म्हणजे नारायण नागू पाटील (ना. ना. पाटील). खोती पद्धतीच्या विरोधात आणि सावकारशाहीच्या अत्याचाराविरुद्ध त्यांनी उठवलेला आवाज हा महाराष्ट्रातील शेतकरी चळवळीतील एक मैलाचा दगड ठरला.
त्यांनी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्यासोबत ऐतिहासिक 'चवदार तळे सत्याग्रह' आणि शेतकरी-कामगारांच्या लढ्यात खांद्याला खांदा लावून काम केले. रायगडमधील शेतकऱ्यांना त्यांच्या जमिनीचा हक्क मिळवून देण्यासाठी आणि खोतांच्या जाचातून मुक्त करण्यासाठी त्यांनी आयुष्यभर संघर्ष केला. शेतकरी कामगार पक्षाच्या विचारसरणीचा पाया रायगडमध्ये मजबूत करण्यात ना. ना. पाटील यांचा सिंहाचा वाटा होता. त्यांचा हा त्यागी आणि लढाऊ वारसा आजही सर्व कार्यकर्त्यांसाठी ऊर्जास्रोत आहे.
महाराष्ट्राच्या राजकारणात आणि शेतकरी कामगार पक्षात महिला नेतृत्वाचा आदर्श वस्तुपाठ घालून देणाऱ्या ज्येष्ठ नेत्या म्हणजे मीनाक्षीताई पाटील. प्रभाकर पाटील (भाऊ) यांचा वैचारिक आणि संघर्षाचा वारसा त्यांनी अत्यंत समर्थपणे पुढे चालवला.
अलिबाग-मुरूड मतदारसंघातून सलग विधानसभेवर निवडून येताना त्यांनी जनतेच्या प्रश्नांवर नेहमीच आक्रमक भूमिका घेतली. राज्याच्या पशुसंवर्धन व दुग्धविकास राज्यमंत्री म्हणून काम करताना त्यांनी शेतकरी आणि महिलांच्या रोजगारासाठी महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतले. रायगडमधील महिलांचे संघटन मजबूत करणे, बचत गटांच्या माध्यमातून त्यांना स्वावलंबी बनवणे आणि शैक्षणिक संस्थांचे यशस्वी संचालन करण्यात ताईंचा मोठा वाटा होता. त्यांचा रोखठोक स्वभाव आणि जनसामान्यांशी असलेली नाळ हीच त्यांची खरी ताकद होती.
रायगड जिल्ह्याचा सामाजिक, शैक्षणिक आणि सहकार क्षेत्रातील कायापालट करणारे दैदिप्यमान नेतृत्व म्हणजे प्रभाकर पाटील (भाऊ). शेतकरी कामगार पक्षाच्या माध्यमातून त्यांनी रायगड जिल्ह्यातील घराघरांत शिक्षणाची आणि विकासाची गंगा पोहोचवली.
'जनता शिक्षण मंडळ' (JSM) ची स्थापना करून त्यांनी ग्रामीण आणि सागरी भागातील गोरगरीब विद्यार्थ्यांसाठी उच्च शिक्षणाची कवाडे उघडी केली. रायगड जिल्हा परिषदेचे अध्यक्ष म्हणून त्यांनी ग्रामीण भागातील रस्ते, पाणी, आणि शाळांचे जाळे विणले. शेतकरी, कष्टकरी आणि मासेमार बांधवांच्या हक्कासाठी ते नेहमीच तत्पर राहिले. त्यांचा लोकसंग्रह प्रचंड होता आणि 'रायगडचा नेता' म्हणून त्यांनी जनतेच्या मनात अढळ स्थान निर्माण केले.
रायगडच्या राजकीय आणि सामाजिक पटलावर आपल्या कर्तृत्वाचा ठसा उमटवणारे, निष्ठावंत आणि अभ्यासू नेतृत्व म्हणजे ॲड. दत्ता पाटील. शेतकरी कामगार पक्षाचे ज्येष्ठ नेते म्हणून त्यांनी पक्षाची ध्येयधोरणे आणि कष्टकऱ्यांचे प्रश्न नेहमीच अग्रक्रमाने मांडले.
पेशाने वकील असलेल्या ॲड. दत्ता पाटील यांनी आपल्या कायद्याच्या ज्ञानाचा उपयोग नेहमीच गरिबांना, शेतकऱ्यांना आणि शोषितांना न्याय मिळवून देण्यासाठी केला. महाराष्ट्र विधानसभेचे आमदार आणि लोकसभेचे खासदार म्हणून त्यांनी अत्यंत अभ्यासू व प्रभावी कामगिरी केली. विधानसभेत विरोधी पक्षनेते म्हणून काम करताना त्यांनी आपल्या धारदार भाषणांनी प्रशासनाला नेहमीच उत्तरदायी ठेवले. त्यांची साधेपणाची वृत्ती आणि पक्षावरील अढळ निष्ठा प्रेरणादायी आहे.
महाराष्ट्राच्या राजकारणात शेतकरी कामगार पक्षाचा लाल बावटा बुलंद ठेवणारे, निष्ठावंत आणि अभ्यासू नेते म्हणजेच भाई जयंत पाटील. प्रभाकर पाटील (भाऊ) यांचा वैचारिक व संघर्षाचा वारसा पुढे नेणारे भाई जयंत पाटील यांनी आपल्या खंबीर नेतृत्वाखाली पक्षाची चळवळ आणि संघटनात्मक ताकद कायम भक्कम ठेवली आहे.
दीर्घकाळ महाराष्ट्र विधान परिषदेचे सदस्य (आमदार) म्हणून काम करताना त्यांनी शेतकरी, कामगार, कोळी बांधव आणि ग्रामीण भागातील शोषितांच्या प्रश्नांवर नेहमीच सरकारला धारेवर धरले. सहकार क्षेत्र, शिक्षण संस्था आणि रायगड जिल्ह्याच्या सर्वांगीण विकासात त्यांचे योगदान अत्यंत महत्त्वाचे आहे. अत्यंत अभ्यासपूर्ण भाषणे, रोखठोक वक्तव्ये आणि कार्यकर्त्यांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहण्याची वृत्ती ही त्यांची प्रमुख ओळख आहे. शेकापचे सरचिटणीस म्हणून ते आज संपूर्ण महाराष्ट्रात कष्टकऱ्यांच्या हक्कासाठी सातत्याने संघर्ष करत आहेत.
भारतीय राजकारणात ५४ वर्षे निष्कलंक सेवा करणाऱ्या स्व. गणपतराव देशमुख (आबा) यांचा वैचारिक व लोकसेवेचा समृद्ध वारसा समर्थपणे पुढे चालवणारे नेते म्हणजे आमदार बाबासाहेब देशमुख.
भारतीय राजकारणात ५४ वर्षे निष्कलंक सेवा करणाऱ्या स्व. गणपतराव देशमुख (आबा) यांचा वैचारिक व लोकसेवेचा समृद्ध वारसा समर्थपणे पुढे चालवणारे नेते म्हणजे आमदार बाबासाहेब देशमुख. सोलापूर जिल्ह्यातील सांगोला मतदारसंघातून विधानसभेवर निवडून येत त्यांनी शेतकरी कामगार पक्षाची ताकद पुन्हा एकदा सिद्ध केली आहे.
आपल्या आजोबांचा (गणपतराव देशमुख) साधेपणा, निष्ठा आणि अभ्यासू वृत्ती यांचा आदर्श डोळ्यांसमोर ठेवून बाबासाहेब देशमुख हे सांगोला व परिसरातील दुष्काळी भागाच्या प्रश्नांवर सातत्याने काम करत आहेत. शेतीसाठी पाणी, रोजगार निर्मिती, आणि तरुणांच्या शिक्षण व रोजगाराचे प्रश्न सोडवण्यासाठी ते विधानसभेत व विधानसभेबाहेर आक्रमकपणे पाठपुरावा करतात. जनसामान्यांशी असलेली नाळ आणि कार्यकर्त्यांना सोबत घेऊन चालण्याची वृत्ती ही त्यांची मोठी ताकद आहे.
महाराष्ट्रातील महिला सबलीकरण, शिक्षण आणि सामाजिक सुधारणांच्या क्षेत्रात अत्यंत तडफदारपणे काम करणाऱ्या युवा नेत्या म्हणजे चित्रलेखा पाटील (चित्रलेखाताई). शेतकरी कामगार पक्षाच्या महिला आघाडीच्या प्रदेश अध्यक्षा म्हणून त्यांनी महिलांना राजकीय आणि सामाजिकदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी व्यापक चळवळ उभारली आहे.
'चित्रलेखा पाटील फॅन क्लब' आणि विविध सामाजिक उपक्रमांच्या माध्यमातून त्या रायगड व महाराष्ट्रातील ग्रामीण भागातील महिलांना स्वावलंबी बनवण्यासाठी बचत गट, आरोग्य शिबिरे, आणि स्वरोजगार प्रशिक्षण वर्ग आयोजित करतात. शिक्षण क्षेत्रात 'जनता शिक्षण मंडळ' (JSM) च्या माध्यमातून युवा पिढीला आधुनिक व दर्जेदार शिक्षण मिळावे यासाठी त्या सातत्याने कार्यरत आहेत. त्यांचा संवेदनशील आणि थेट जनसंपर्क, महिलांवरील अन्यायाविरोधात लढण्याची वृत्ती आणि गतिमान कार्यशैली यामुळे त्यांनी युवा व महिला वर्गात आदराचे स्थान मिळवले आहे.
शहीद अर्नेस्टो चे गव्हेरा : तरुणांच्या मनातील जागतिक क्रांतिकारी हिरो शहीद अर्नेस्टो चे गव्हेरा : तरुणांच्या मनातील जागतिक क्रांतिकारी हिरो
शहीद अर्नेस्टो चे गव्हेरा : तरुणांच्या मनातील जागतिक क्रांतिकारी हिरो गडचिरोलीत २६ व २७ नोव्हेंबरला शेतकरी कामगार पक्षाच्या मध्यवर्ती समितीची
शहीद अर्नेस्टो चे गव्हेरा : तरुणांच्या मनातील जागतिक क्रांतिकारी हिरो लोह खाणी तातडीने रद्द करा : शेतकरी कामगार पक्षाची मागणी
आईन्स्टाईनचा E=mc2 हा सापेक्षता सिद्धांत जसा कुठल्याही परिस्थितीत भौतिकशास्त्रातून आपणाला खोडता येणार नाही, त्याच प्रमाणे अर्थशास्त्र, समाजशास्त्र, राज्यशास्त्र, तत्त्वज्ञान, इतिहास, साहित्य, कला ह्या सर्वातून कार्ल मार्क्सला आपण खोडू शकणार नाही. त्याने दिलेल्या मूलभूत सिद्धांतांचा आत्ताच्या परिस्थितीमधील संदर्भ शोधून मानवी जीवनाच्या सुधारणांसाठी वापर करणं अपरिहार्य आहे, पुढे होईल. तुम्ही पुरोगामी असा, मूलतत्त्ववादी असा, राष्ट्रवादी असा, धर्मवादी असा, समाजवादी असा, भांडवलदारी असा कुणीही असाल राजकीय, आर्थिक, सामाजिक धोरण राबवताना तुम्हाला मार्क्सचा विचार करणं भाग पडेल. तशी चिन्हं आता स्पष्टपणे जगभरात दिसून येत आहेत. प्रत्यक्ष मार्क्सवाद आणि भारतातील मार्क्सवादी साम्यवादाचं स्वरूप, कार्यपद्धती हे एक संपूर्ण स्वतंत्र प्रकरण आहे. भारतात मार्क्सवाद रुजू शकत नाही असा एक अपप्रचार नेहमी केला जातो. वरील विधान पन्नास पंचाहत्तर वर्षांपूर्वी कदाचित योग्य वाटलं असतं. परंतु आजच्या सांप्रदायिक भांडवलशाहीच्या उन्मादिक काळात मार्क्सचा विचार न करणं हे स्वतः वर संकट ओढवून घेतल्यासारखं आहे.
आपल्या सूचना, समस्या आणि विचार आमच्यापर्यंत पोहोचवा. आम्ही नेहमीच आपल्या सेवेसाठी तत्पर आहोत.
